De molratten

De molratten

De molratten zijn gravende knaagdieren die voorkomen in Afrika bij de woestijnen.  Ze vormen één grote groep ondergrondse knaagdieren samen met de goffers en de kamratten.  Ze graven met hun klauwen en hun hoektanden doorheen het woestijnzand.  Er zijn zelfs soorten die door beton kunnen graven.  Hun schedel is heel hard en kan wel tegen een stoot.  Als hun mond toe is, dan steken hun scherpe tanden naar buiten.  Dat is makkelijk om te graven en komt er geen zand in hun mond.  Die houden ze gewoon gesloten.

Hun ogen zijn klein en zien heel slecht.  Ze worden tussen 8 en 30 centimeter lang.  Onder de grond hebben ze lange tunnels en gangen waar soms tot 300 dieren kunnen samen leven.  Daar lusten ze wortels en knollen van bomen en struiken.  Je zal ze bijna nooit boven de grond zien.  er leven daarom misschien nog veel meer soorten van deze knaagdieren onder de grond omdat de mensen ze nog nooit hebben gezien.

soorten molratten :

namaquaduinmolrat

Kaapse duinmolrat

hottentotmolrat

zechmolrat

Kaapse blesmolrat

zilvergrijze zandrat

Naakte molrat

 

Luie molratten

Uitvreters wachten op de regentijd

Damaraland-molratten leven in kolonies onder de grond. De koningin verzorgt de voortplanting, haar onderdanen werken slechts. Maar niet allemaal even hard, ontdekten Zuid-Afrikaanse onderzoekers. Er zitten ook aartsluie dikzakken tussen. Wanneer de grond zacht is van de regen, worden die plotseling actief: ze knijpen er tussenuit.

Cryptomys_anselli-2

Het zit je soms niet mee als molrattenonderzoeker. Heb je met veel moeite een greppel in het zand gegraven om de dieren te kunnen vangen, komt er een slang langs die de complete kolonie van vijftien dieren opslokt. Het gebeurde Mike Scantlebury en zijn collega’s. Maar dat heeft de Zuid-Afrikaanse biologen er niet van weerhouden om hun onderzoek naar luie molratten met succes af te ronden. Vandaag verschijnt het in Nature. De molratten die Scantlebury bestudeerde, leiden hun leven op een manier die doet denken aan mieren. Deze soort, de Damaraland-molrat, leeft in groepen onder de grond. Kinderen baren is voorbehouden aan de koningin; de anderen, zowel mannetjes als vrouwtjes, werken voor het heil van de kolonie. De dieren graven een uitgebreid stelsel van tunnels en slepen voedsel naar het nest, zoals knollen en wortels. Maar de beestjes werken niet allemaal even hard. Sterker nog: ongeveer een derde van de ‘werkers’ steekt nauwelijks een poot uit. Deze luilakken zijn duidelijk herkenbaar, want ze zijn een stuk zwaarder dan hun ijverige nestgenoten en hebben twee keer zo veel vet in hun lijf. In het onderzoek werd het energieverbruik gemeten, en dat lag bij de dikkerds inderdaad een stuk lager. Tot de regentijd. Een Damaraland-molrat zal zich nooit uit zichzelf boven de grond wagen. Wie voor zichzelf wil beginnen of wil verhuizen naar een andere kolonie, zal zich daar dus een weg naartoe moeten graven. Dat gebeurt geregeld, blijkt uit genetische analyses, want de verwantschap tussen een koningin en haar vrijer is doorgaans vrij klein. Zij doet het liever niet met familieleden. Maar lange nieuwe tunnels graven lukt niet altijd. Het kan alleen in de regentijd, als de grond zacht is. En dat, toonden de Zuid-Afrikaanse biologen aan, is precies de tijd waarin de dikke uitvreters plotseling veel actiever worden. Hun luie gedrag heeft dus een functie: ze sparen energie om te pieken wanneer dat zin heeft en houden zo de genetische gezondheid van de kolonies op peil.

Molrat sekst zich oud

Het geheim van een lang leven is… seks. Althans, voor een molrat. Dit blinde dier leeft een stuk langer als hij regelmatig een potje sekst.

Het kan natuurlijk al een boel stress schelen dat hij niet ziet wie of wat hij voor zich heeft. De molrat is stekeblind en sekst met iedereen: modelmolrat of gedrocht. Wat nu precies de oorzaak is, weten onderzoekers Philip Dammann en Hynek Burda niet, maar om de één of andere reden leven molratten langer als ze seks hebben. De onderzoekers begluurden twintig jaar lang molratten van de soort Cryptomys anselli. Deze ratten leven in families, met slechts één stel dat paart. De rest van de familieleden is onvruchtbaar, maar mag wel meehelpen met de opvoeding. Tot verbazing van de onderzoekers werden het parende mannetje en vrouwtje gemiddeld twee maal zo oud als de ratten die niet van bil gingen. Omdat het seksende stel geen voorkeursbehandeling krijgt of een relaxter leven leidt – ze moeten bijvoorbeeld evengoed voor voedsel zorgen –, moet seks wel de oorzaak zijn van de langere levensduur, schrijven de Duitsers in Current Biology. Dat is verrassend, want voor de meeste reproducerende dieren geldt het omgekeerde: hoe meer seks, hoe korter het leven. Sterker nog, Cryptomys anselli is het eerste gewervelde dier waarvan bekend is dat het langer leeft door seks.

 

Eeuwig leven dankzij de naakte molrat?

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bathyergidae

Een lang en gelukkig leven: wie wil dat nu niet? Mogelijk kan de naakte molrat – één van de vreemdste dieren ooit – ons daaraan helpen.

Het is niet moeders mooiste, maar de unieke kenmerken van dit beest maken veel goed. De naakte molrat is bijzonder. Dat begint al met het uiterlijk. Zoals de naam al doet vermoeden, heeft de molrat geen haar. Ook zijn de beestje blind en hebben ze enorme tanden. En als klap op de vuurpijl brengen ze een onaangename geur met zich mee.

800px-Nacktmull

Wonen

De naakte molrat leeft onder de grond. Het beestje legt gangenstelsels aan en deelt deze soms wel met 300 anderen. Samen vormen de naakte molratten een kolonie die sterk doet denken aan die van bijen. Net als bijen hebben naakte molratten een koningin die met een beperkt aantal mannetjes paart en voor nageslacht zorgt. De rest van de kolonie houdt zich bezig met de bescherming van het gangenstelsel en het zoeken van voedsel.

Giftig Het leven van zo’n naakte molrat kan op ons wat gevaarlijk overkomen. De diertjes leven op aardige diepte in hele smalle holletjes. Er is bijzonder weinig zuurstof en de lucht die de beestjes inademen, is bijzonder zuur. Dat komt omdat ze zo’n klein oppervlak onder de grond met zoveel dieren delen. Elk ander zoogdier zou aan die zure lucht een flink hersenletsel overhouden. Maar de naakte molrat niet. Zelfs redelijk lange perioden van zuurstoftekort weet de naakte molrat te overleven.

De enige

De naakte molrat is het enige zoogdier met een maatschappij à la bijen. Ook is het het enige koudbloedige zoogdier. En dan is er ook nog iets bijzonders aan de hand met het sperma van de naakte molrat: het kan amper zwemmen.

Pijn

Daar komt nog eens bij dat het beestje lang niet alle pijn voelt. Zo ondervindt de naakte molrat geen hinder van brandende zuren zoals citroensap of pittige ingrediënten zoals chilipepers. Simpelweg, omdat het beestje dat soort pijn niet voelen kan.

Oud

Het zijn allemaal factoren die de naakte molrat uitzonderlijk uniek maken. Maar het blijft hier niet bij. Het lijkt er namelijk ook op dat het beestje geen kanker kan krijgen. En de naakte molrat leeft ook nog eens uitzonderlijk lang: soms worden de dieren wel ouder dan twintig jaar.

 Interessant

Als u dit alles zo leest, zal het u niet verwonderen dat de naakte molrat de aandacht van wetenschappers heeft getrokken. Het kan namelijk wel eens zo zijn dat wij heel veel van dit beestje kunnen leren. En wetenschappers zijn in hun nieuwsgierigheid reeds van alles over de naakte molrat te weten gekomen. Zo hebben onderzoekers al wel een idee hoe het komt dat deze dieren zolang kunnen leven. De belangrijkste oorzaak van ouderdom is dat stofjes onze cellen aantasten. De naakte molrat wordt hoogstwaarschijnlijk vertraagd oud, omdat hij in moeilijke tijden (als er bijvoorbeeld weinig voedsel is) zijn stofwisseling (en zo ook de beschadiging van cellen) beperkt. En ook hun resistentie voor kanker denken onderzoekers zo langzamerhand te kunnen verklaren. De beestjes beschikken over een dubbele bescherming tegen kanker.

Genoom

Ontdekken hoe het beestje zichzelf beschermt tegen onder meer ouderdom, kanker en zuren is een eerste stap. Maar uiteindelijk willen onderzoekers natuurlijk een vertaalslag maken naar de mens. Hoe kan de naakte molrat ons helpen om kanker en ouderdom op afstand te houden? Wetenschappers hebben onlangs in een poging een antwoord te vinden op die vraag een belangrijke stap gezet. Ze hebben het genoom van de naakte molrat in kaart gebracht. Het wordt het uitgangspunt voor vele wetenschappelijke onderzoeken naar de bijzondere kenmerken van de naakte molrat. En hopelijk leidt het ook tot conclusies waar wij mensen ons voordeel met kunnen doen.

Het kan nog wel een tijdje duren voor het zover is. En de kans dat we straks dankzij de naakte molrat tweehonderd jaar leven is klein. Maar het is desalniettemin hoopgevend, zo’n helpende hand vanuit de natuur. Het is weer een extra puzzelstukje in onze zoektocht naar zo’n lang (en bij voorkeur) gelukkig leven. Hoe invloedrijk dit bijzondere puzzelstukje gaat zijn? De tijd zal het leren!