Katachtigen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kat_(dier)#RassenKatachtigen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Katachtigen

http://weetjesoverkatten.nl/wildekat.htm

Tot de familie van de katachtigen behoren over de hele wereld verdeeld 35 soorten. Ze komen overal voor waar ze een goede prooi en dekking vinden. Deze geduchte roofdieren hebben maar weinig natuurlijke vijanden, en leiden een schijnbaar lui leven, want de tijd tussen de maaltijden brengen ze slapend door.

De ontwikkeling van de katten

De eerste katachtige wezens leefden ongeveer 50 miljoen jaar geleden. Er ging nog eens 25 miljoen jaar overheen voordat de eerste ‘moderne’ katachtigen opdoken.

De bekendste prehistorische katten, de sabeltandtijgers, leefden ongeveer 30 miljoen jaar geleden. Deze vreesaanjagende jagers stierven om nog niet opgehelderde redenen ongeveer 8000 jaar geleden geheel uit. Ze zijn ook niet nauw verwant met de huidige katten.

Van de moderne katachtigen zijn er maar weinig fossielen gevonden waaruit hun, ontwikkeling goed is af te lezen. Toch lijkt het erop dat de katachtigen zich oorspronkelijk in Zuid-Azië ontwikkelden om zich vervolgens over alle continenten te verspreiden, met uitzondering van Antarctica.

Ondanks de duidelijke overeenkomsten tussen alle huidige kattesoorten, verschillen de meningen over de wetenschappelijke indeling volgens de verschillende kenmerken. Men is zelfs niet helemaal zeker van de indeling in ‘kleine katten’ en ‘grote katten’.

Grote en kleine katten

De verschillende katachtigen werden tot nu toe allijd ingedeeld bij de ‘grote katten’ of de ‘kleine katten’. De grootte is daarvoor echter niet doorslaggevend. In het algemeen zijn de grote katten weliswaar groter, maar uitzonderingen bevestigen de regel. Zo is bijvoorbeeld de poema, die als ‘kleine kat’ te boek staat, groter dan de nevelpanter die als ‘grote kat’ geldt.

De belangrijkste verschillen zitten in de anatomie. Bij de grote katten is een deel van het tongbeen veranderd in elastisch kraakbeen. Bij de kleine katten is het tongbeen nog volledig aanwezig. Daarom kunnen de meeste grote katten weliswaar brullen, maar niet snorren, en kleine katten daarentegen wel snorren, maar niet brullen. Bij grote katten is de bovenlip behaard, en bij kleine katten is deze gedeeltelijk onbehaard.

Ook in het gedrag zijn er verschillen: grote katten eten meestal liggend, kleine katten gaan gehurkt zitten. Grote katten rusten met uitgestrekte voorpoten en uilgestrekte staart, kleine katten rollen zich vaak met opgetrokken voorpoten op en leggen de staart om hun lichaam heen. Bovendien schijnen grote katten minder tijd te besteden aan het verzorgen van hun vacht dan kleine katten, die hun vacht uitvoerig poetsen.

De Afrikaanse wilde kat geldt als de voorouder van alle huidige huiskatten. De jongen hebben zelfs de typische tekening van huiskatten.

Voortplanting

Bijna alle katten leven het grootste deel van het jaar in een eigen territorium. Alleen in de paartijd gaan de mannetjes op weg om een partner in de buurt te zoeken. De meeste soorten hebben één worp per jaar. Sommige grote katten planten zich slechts eens in de twee, drie jaar voort. De mannetjes bekommeren zich niet om de opvoeding van de jongen.

Meestal worden er een tot zes welpen geboren. De jongen worden door het vrouwtje gezoogd en met vast voedsel gevoerd. De jongen zijn bij de geboorte blind en hulpeloos. Ze hebben meestal een gevlekte vacht en blijven bij hun moeder tot ze zelf kunnen jagen. Katten hebben een gemiddelde levensverwachting van 15 jaar. Sommige worden echter dubbel zo oud.

Solistische jagers

Met uitzondering van leeuwen, jagen katten gewoonlijk alleen. Zo verzekeren zij zich van meer kansen op succes bij de achtervolging en bij het besluipen van hun prooidieren, en solitair kunnen ze in gebieden met weinig prooidieren beter overleven.

Als solistische jagers tonen katachtigen buitengewoon grote slagkracht in verhouding tot hun grootte. Lynxen grijpen vaak hoefdieren zoals reeën en rendieren. Tijgers kunnen zelfs wapiti’s en elanden overmeesteren. Ze deinzen zelfs niet terug voor jonge olifanten en neushoorns. Een andere grote kat, de luipaard, overweldigt niet alleen grote antilopen maar sleept de resten van zijn buit hoog de bomen in, onbereikbaar voor klaplopers.

Kleine katten, die voor hun grootte ook nog zeer krachtig zijn, jagen meestal op prooidieren die veel kleiner zijn. Daarom moeten ze vaker op jacht gaan dan grote katten, die meestal maar een- of tweemaal per week jagen.

Horen en zien

Zowel katten die overdag, als katten die ‘s nachts actief zijn, hebben scherpe ogen waarmee ze hun prooi lokaliseren. Ze kunnen allemaal goed afstanden schatten. Katten kunnen kleuren zien. zodat ook prooidieren met een schutkleur niet veilig zijn.

Overdag zien de meeste katten even goed als mensen, maar ‘s nachts zien ze zesmaal zo goed als wij. Net als veel andere nachtdieren hebben katachtigen een spiegelend vlak achter in het oog, het tapetum lucidum. Met dit vlak kunnen ze ‘s nachts beter zien omdat het weinige licht wordt gereflecteerd en tweemaal op het netvlies valt.

Katten hebben ook een uitstekend gehoor. Met hun meestal groie. beweeglijke oren vangen ze de zachtste geluiden op en kunnen ze de herkomst ervan bepalen. Vooral kleine katten horen hoogfrequente tonen, zoals het geluid van kleine zoogdieren.

De serval neemt ook de zachtste geluiden van zijn prooidieren waar en springt er vervolgens trefzeker bovenop.

Hoektanden en knipkiezen

Alle katachtigen hebben grote en spitse, kegelvormige hoektanden waarmee ze hun prooidier kunnen grijpen. Kleine katten doden hun prooi meestal met een nek-beet van hun messcherpe hoektanden waarbij ze de wervelkolom breken. Grote katten maken de dodelijke beet meestal aan de hals om bijvoorbeeld niet gewond te raken door de hoorns van hun prooidieren. De cheetah, die een relatief slecht ontwikkeld gebit heeft, drukt met zijn beet de luchtpijp van zijn prooidier dicht.

Achter de hoektanden liggen de knipkiezen met hoekige, spitse en in elkaar grijpende kronen die het een kat mogelijk maken om stukken vlees van botten los te scheuren. Deze ‘vleesschaar’ is een belangrijk kenmerk van roofdieren.

Intrekbare nagels

Katachtigen hebben voor het klimmen als ook voor het vastgrijpen en doden van hun prooidieren scherpe nagels.

Maar om zichzelf bij het lopen of klauteren niet te verwonden, kan een katachtige zijn nagels in speciale nagelscheden terugtrekken. De meeste katachtigen kunnen dat alleen bij de voorpoten. Sommige boombewonende soorten zoals de ocelot, hebben zowel voor als achter intrekbare nagels. De cheetah kan zijn nagels niet intrekken, want hij heeft voor het achtervolgen van zijn prooidier een hoge snelheid nodig, en moet daarvoor goed verankerde en krachtige nagels hebben.

Verschillen in vachtkleur

Elke katachtige heeft een eigen vachtkleur en tekening die passen bij zijn leefomgeving en de noodzaak van een schutkleur. Het varieert van de egale zandkleur van de leeuw tot de gestreepte tijger, van de ‘getijgerde’ tekening van een wilde kat tot de gevlekte vacht van de ocelot en alles daartussen.

De tekeningen komen de katachtigen van pas bij de jacht, maar maken de katachtigen zelf ook tot prooidieren van pelsjagers.

Grote katten:

800px-Lion.zoo

Leeuw (Panthera leo)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Leeuw_(dier)

de Aziatische leeuw (Panthera leo persica)

de Angolese leeuw

de Perzische leeuw (Panthera leo persica)

de Senegalese leeuw (Panthera leo senegalensis)

de Masai leeuw (Panthera leo massaicus)

de Transvaalse leeuw (Panthera leo krugeri)

de Katangese leeuw

de Berberleeuw (Panthera leo leo) †

de Kaapse leeuw (Panthera leo melanochaitus) †

de Amerikaanse leeuw (Panthera leo atrox) †

de holenleeuw (Panthera leo spelaea) †

 

Tijger (Panthera Tigris)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Tijger

Bengaalse tijger (Panthera tigris tigris)

Sumatraanse tijger (Panthera tigris sumatrae)

Chinese tijger (Panthera tigris amoyensis)

Indochinese tijger, Noord-Indochinese tijger of Zuid-Chinese tijger (Panthera tigris corbetti)

Siberische tijger (Panthera tigris altaica)

Maleise tijger (Panthera tigris jacksoni)

Balinese tijger (Panthera tigris bali) †

Javaanse tijger (Panthera tigris sondaica) †

Kaspische tijger (Panthera tigris virgata) †

 

Luipaard of Panter (Panthera pardus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Luipaard

Zanzibarluipaard (Panthera pardus adersi)

Eritrese luipaard (Panthera pardus antinorii)

Oegandese luipaard (Panthera pardus chui)

Kaukasische panter (Panthera pardus ciscaucasica)

Perzische panter (Panthera pardus dathei )

Achterindische panter (Panthera pardus delacouri)

Indische panter (Panthera pardus fusca)

Kongolese luipaard (Panthera pardus ituriensis)

Chinese panter (Panthera pardus japonensis)

Sinaï-panter (Panthera pardus jarvisi)

Ceylonese panter (Panthera pardus kotiya)

West-Afrikaanse luipaard (Panthera pardus leopardus)

Zuid-Afrikaanse luipaard (Panthera pardus melanotica)

Noord-Afrikaanse luipaard (Panthera pardus pardus)

Midden-Afrikaanse luipaard (Panthera pardus shortridgei)

Oost-Afrikaanse luipaard (Panthera pardus suahelica)

Javaanse panter (Panthera pardus melas)

Kashmirpanter (Panthera pardus millardi)

Amoerpanter (Panthera pardus orientalis)

Nepalese panter (Panthera pardus pernigra)

Kameroense luipaard (Panthera pardus reichenowi)

Kaspische panter (Panthera pardus saxicolor)

Beloetsjistanpanter (Panthera pardus sindica)

Anatolische panter (Panthera pardus tulliana)

Baliluipaard (Panthera pardus balica) †

 

Jaguar (Panthera onca)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jaguar

Arizona Jaguar (Panthera onca arizonensis) †

Panamese Jaguar (Panthera onca centralis)

Yucatan-Jaguar (Panthera onca goldmani)

Hernandez-Jaguar (Panthera onca hernandesi)

Amazone-Jaguar (Panthera onca onca)

Parana-Jaguar (Panthera onca palustris)

Peruviaanse Jaguar (Panthera onca peruviana)

Mexicaanse Jaguar (Panthera onca veracrucensis)

 

Sneeuwpanter (Panthera (Uncia) uncia ) of (Uncia uncia)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sneeuwpanter

 

Jachtluipaard of cheeta (Acinonyx jubatus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jachtluipaard

 

Middelgrote katten:

800px-Herpailurus_yagouaroundi_Jaguarundi_ZOO_Děčín

Nevelpanter (Neofelis nebulosa)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nevelpanter

Marmerkat (Pardofelis marmorata)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Marmerkat

Borneose baai kat, Rode baai kat (Pardofelis badia)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Borneogoudkat

 

Deze twee soorten vormen de overgang tussen de “kleine katten” aan de ene kant, en de “grote katten” aan de andere.

 

Kleine katten:

DSCN0876

Caracal of woestijnlynx (Caracal caracal)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Caracal_(dier)

Aziatische goudkat (Catopuma temmincki)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Aziatische_goudkat

Borneose goudkat (Catopuma badia)

Wilde kat (Felis silvestris)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilde_kat

Huiskatten

Huiskat (Felis silvestris catus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kat_(dier)#Rassen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_kattenrassen

Europese wilde kat (Felis silvestris silvestris)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Europese_wilde_kat

Aziatische wilde kat (Felis silvestris ornata)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Chinese_bergkat

Afrikaanse wilde kat (Felis silvestris lybica)

Moeraskat of rietkat (Felis chaus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Moeraskat

Woestijnkat (Felis margarita)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Woestijnkat

Chinese bergkat of Gobikat (Felis bieti)

Zwartvoetkat (Felis nigripes)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwartvoetkat

Jaguarundi of wezelkat (Herpailurus yaguarundi)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jaguarundi

Manoel of Pallaskat (Otocolobus manul)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Manoel

Ocelot (Leopardus pardalis)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ocelot

Margay (Leopardus wiedii)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Margay

Tijgerkat of luipaardkat (Leopardus tigrinus)

Serval (Leptailurus serval)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Serval_(katachtige)

Onderstaande informatie komt van:

http://spreekbeurten.info/lynxen.html

Euraziatische lynx (Lynx lynx)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Euraziatische_lynx

Canadese lynx (Lynx canadensis)

Pardellynx of Spaanse lynx (Lynx pardinus)

Rode lynx of bobcat (Lynx rufus)

Geoffroy’s kat (Oncifelis geoffroyi)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geoffroykat

Pampaskat of colocolo (Oncifelis colocolo)

Nachtkat of kodkod (Oncifelis guigna)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nachtkat

Bergkat of Andeskat (Oreailurus jacobita)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bergkat

Bengaalse tijgerkat (Prionailurus bengalensis)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bengaalse_tijgerkat

Viskat (Prionailurus viverrinus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vissende_kat

Roestkat (Prionailurus rubiginosus)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Roestkat

Platkopkat (Prionailurus planiceps)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Platkopkat

Afrikaanse goudkat (Profelis aurata)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Afrikaanse_goudkat

Poema of bergleeuw (Puma concolor)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Poema