Vijvers

lunar-rainbow

Vijvers

http://www.watermolen.info/

https://www.dutchwatertech.net/vijvercenter/

http://www.topvijver.be/

Info Waterplanten

Waterplanten noemen we vaak vijverplanten, gewoonweg omdat we ze vooral in vijvers gaan toepassen, denk ik. Niet in elke vijver kunnen waterplanten. In een vijver met karperachtigen zijn de waterplanten eerder een lekkernij op het menu en hebben aanplantingen meestal geen zin. Maar in elke andere vijvervorm zijn waterplanten een absolute noodzaak om tot een biologisch evenwicht te komen!

vijvergroot

Waterplanten zijn dus planten die groeien in of onder het water. Tot deze categorie behoren drijfplanten, onderwaterplanten, moerasplanten en waterlelies. Zuurstofplanten zijn meestal ook onderwaterplanten (er zijn uitzonderingen). Andere buitenbeentjes zijn de (natte) oeverplanten… zij groeien niet graag in of onder het water maar houden vooral van een natte, vochtige bodem en planten we daarom meestal rondom de vijver aan.

Bij de aanplanting van een vijver is altijd een mix van deze plantengroepen nodig om een mooi concept en goed resultaat te bekomen. In dit artikel bespreken we uitvoerig welke taken en eigenschappen elke groep voor het vijverleven te bieden heeft.

Woekerende waterplanten:

Sommige waterplanten hebben een enorme uitbreidingskracht. Dat hoeft op zich geen nadeel te zijn. Vooral in grotere vijvers kan het ook een voordeel zijn. Het zijn dus planten waarvan je met minder .. meer kan :)
Hou vooral in een kleinere vijver deze planten goed in het oog.

Regelmatig uitdunnen zal noodzakelijk zijn !

Acorus calamus – kalmoes

Equisetum palustre – lidrus

Hippuris vulgaris -lidsteng

Iris pseudoacorus – gele lis

Juncus – rus

Lysimachia nummularia – penningkruid

Mimulus – maskerbloem

Nymphoides peltata – watergentiaan

Polygonum amphibium – veenwortel

Ranunculus lingua – grote boterbloem

Sagittaria – pijlkruid

Scripus – bies

Sparganium – egelskop

Typha – lisdodde

Veronica beccabunga – beekpunge

en tenslotte waterpest.

 II) Waar, hoe groeien ze (niet)?

Het doel van de waterplanten in het vijvermilieu (water) is bijzonder eenvoudig: ze behoren tot het leven van de vijver !!! Waterplanten zijn belangrijk voor een goed biologisch evenwicht. Ze halen grote hoeveelheden voedingsstoffen uit het water en zorgen daarmee voor voedselarm water waarin algen nog maar weinig kans van leven hebben. Het resultaat is een heldere vijver. Om te functioneren hebben planten licht en warmte nodig. Licht en zonneschijn verwarmen de bodem van de vijver. Daarom is groeien op dieptes van meer dan 1.20-1.50 m onze waterplanten niet meer. Water warmt trager op dan onze vaste bodems (aarde). Niet verwonderlijk dat het plantseizoen voor vijverplanten dan ook pas vanaf 1 mei van start gaat.

In een vijver op een schaduwrijke plek zullen waterplanten slecht of niet kunnen groeien wegens gebrek aan licht en warmte. Teveel zon en dus warmte kan dan weer in de volle zomer tot een te grote opwarming van het water leiden (zuurstofgebrek). We kunnen echter dit ook makkelijk bijsturen met drijfplanten die dan zorgen voor schaduw en afkoeling. 

III) Indeling in groepen:

  1.  Drijfplanten 

drijfplanten

Deze planten drijven los op het water. Ze hoeven niet geplant te worden. Leg ze gewoon in het water. Ze vormen wel wortels, maar op enkele uitzonderingen na dienen die niet om zich vast te hechten, alleen maar om voedsel uit het water te halen. Een aantal is niet winterhard, maar staan heel mooi in de vijver. Binnenhuis overhouden van die in ons klimaat zachte soorten is moeilijk. Je kan ze beter elk jaar opnieuw kopen. Sommige soorten kunnen zich explosief vermeerderen door deling of uitlopers. Haal te grote hoeveelheden regelmatig uit de vijver, anders wordt het te donker in het water eronder. De drijvende planten hebben een hele belangrijke rol in de vijver. Ze verminderen de invloed van zonlicht en onttrekken er ook nog eens flinke hoeveelheden voedingstoffen aan. Daardoor wordt sterke algengroei tegen gegaan.

  1.  Zuurstofplanten 

zuurstofplanten

Dit is een heel belangrijke groep waterplanten. Niet vanwege hun mooie bloei en schitterend blad, want de meeste zuurstofplanten zijn helemaal niet zo indrukwekkend, maar vanwege hun functie in de vijver. Ze zijn ongelofelijk belangrijk voor een goed biologisch evenwicht. Deze planten halen een grote hoeveelheid voedingsstoffen uit het water en zorgen daarmee voor voedselarm water waarin algen nog maar weinig kans van leven hebben. Het resultaat is een heldere vijver. Een tweede functie van deze planten is hun productie van zuurstof die voor een deel door het water wordt opgenomen. Dat wordt daardoor zuurstofrijker en dat helpt weer om de gezonde, natuurlijke afbraakprocessen van afval materiaal in de vijver beter te laten verlopen, waardoor er minder snel rotting in de bodemlagen zal voor komen. hoe meer zuurstofplanten, hoe beter. Je moet zeker 4 a 5 bosjes zuurstofplanten per kubieke meter vijverwater hebben.

Soorten als waterpest, hoornblad en blaasjeskruid hoeft je niet te planten, die kan je, als ze met een gewicht verzwaard worden, zo in het water laten zakken. Nooit met lood! Veel bosjes zuurstofplanten worden verkocht met wat lood eraan, dit is zeer giftig voor de vijver! Verwijder dat en vervang het door een steentje, elastiekje erom en laat maar zakken. Ook makkelijk als de bos te groot word, haal het eruit, knijp het (dode) onderste gedeelte eraf bind alles opnieuw aan het steentje vast en je hebt weer een mooie pol. En het voordeel ervan is, dat ze je vijver niet kunnen overwoekeren.

  1.  Onderwaterplanten

onderwaterplanten3

Dit is een hele belangrijke groep waterplanten, vanwege hun functie in de vijver. Ze zijn natuurlijk belangrijk voor een goed biologisch evenwicht in de vijver, net als de zuurstofplanten. Ook deze planten halen grote hoeveelheden voedingstoffen uit het water, en zorgen daarmee voor voedselarm water waarin algen nog maar weinig kans van leven hebben. Het resultaat is een heldere vijver. Een tweede functie van deze planten is hun productie van zuurstof. Onderwaterplanten met deze capaciteiten delen we in onder de zuurstofplanten. Hoe meer onderwaterplanten in de vijver hoe beter.

  1.  Moerasplanten 

moerasplanten4

Deze planten groeien in de oeverzone die van ondiep water tot natte grond loopt. Omdat het waterniveau van de vijver door neerslag en verdamping altijd wisselt, is voor deze planten een standplaats van 0 tot wel 40 á 50 cm diep water acceptabel of – wat bijna op hetzelfde neerkomt – noodzakelijk. Zet de planten in waterplantmanden van een flinke maat. Voor planten die kunnen woekeren is het zelfs beter om dichte bakken te gebruiken, dan groeien de wortelstokken er niet zo snel uit en blijven de planten wat langer binnen de ruimte die je voor ze bedoelde. Hoofdzaak is dat je de moerasplantenbegroeiing goed kunt onderhouden en dat het minder snel een warboel wordt. Door aanplant in bakken en manden voorkomt je ook dat tere planten binnen de kortste keren door de woekeraars worden verdrukt.

  1.  Natte oeverplanten 

natteoeverplanten5

Dit is een groep planten dat wat moeilijk van de overige moeras en oeverplanten te onderscheiden is en daar meestal gemakshalve maar bij gerekend wordt. Toch is er een essentieel verschil. De natte oeverplanten willen wel met hun wortels in natte tot vochtige grond staan, maar verdragen een waterstand hoger dan het maaiveld maar gedurende zeer korte periodes. Is zo’n waterstand langdurig te hoog, dan rotten de planten weg, en is de grond een flinke tijd vrij droog, dan leggen ze ook het loodje. Echte droge oeverplanten zijn er dus ook niet. Natuurlijk zijn er onderlinge tolerantie verschillen. De natuur laat zich nu eenmaal niet zo gemakkelijk in vakjes indelen.

 

 

Waterlelies – Nymphaea

Formosarood witte-waterlelie

Waterlelies oefenen reeds vanaf de oudheid een aantrekkingskracht uit op mensen. Hun schoonheid, het pallet aan kleuren van wit, roze, rood, geel, koper en geel, en de koninklijke geur die sommige rassen verspreiden maken waterlelies populair. In onze hedendaagse tuinen is geur een belangrijke troef bij de bepaling van onze plantenkeuze. Voor elk wat wils want ja, er zijn ook geurende waterlelies met vanillegeuren, zoete geuren, anijsgeuren en rozengeuren

Als we even het aanbod waterlelies overlopen kom je al vlug uit bij 200 verschillende (winterharde) cultivars. Welke waterlelie(s) kies je daaruit voor je vijver?

Waterlelies worden onder de meest aantrekkelijkste manieren in het tuincentrum aangeboden. Mooi verpakt met een veelbelovende foto erbij. Dikwijls worden er ook tropische waterlelie soorten aangeboden (blauwe). Het zijn soorten of cultivars die helemaal niet winterhard zijn in ons klimaat, en hier dan ook geen schijn van kans hebben om te overleven, laat staan mooie bloemen vormen. Zulke soorten komen enkel in aanmerking voor vijvertjes binnen.

De keuze die je bepaalt hangt natuurlijk af van verschillende factoren. Je kan je keuze doen bepalen door de kleur van de bloem, het aantrekkelijke blad, de plantdiepte of de al dan niet geurende bloemen. Heb je een kleine vijver dan ben je sowieso beperkt tot voor kleine vijvers geschikte cv’s. Er zijn sterk/zwak groeiende rassen en cultivars die minder/meer gevoelig zijn aan ziekten en plagen. Naast die criteria is er dan de praktijk ervaring.

Niet elke waterlelie past in elke vijver. Hoe groot een waterlelie zal uitgroeien kunnen we afleiden uit verschillende factoren: de bloemgrootte, de grootte van de bladeren en de plantdiepte.

Waterlelies voor een kleine waterpartij groeien langzamer, groeien op geringe diepte (30 cm), hebben kleinere bladeren en kleine bloemen (5-10 cm) dan hun grote broers.

Omdat onze tuinen steeds kleiner worden en we steeds meer op een kleinere oppervlakte willen kunnen realiseren, is dit lijstje met waterlelies voor kleine waterpartijen wellicht een goede informatiebron :)

 

De praktijk bewijst het: de bloemkleur is dikwijls hoofdbepalend bij je keuze van waterlelie cultivar. Uit de kleur van een waterlelie kan je echter ook nog de winterhardheid in ons klimaat afleiden. Er zijn soorten die donkerder worden naarmate ze langer bloeien of naarmate ze ouder worden, en er zijn cultivars die net bleker worden (verbloeien) zoals van rose naar wit.
De witbloeiende soorten zijn het meeste winterhard, de blauwe tot purperen soorten het minste winterhard (deze laatste behelst dikwijls tropische soorten).De rangschikking op kleur en winterhardheid is dan als volgt:

WIT
ROOS
ROOD
GEEL
ORANJE
BLAUW 

Lelies onderaan het rijtje: gele- oranje- en blauwkleurige waterlelies, behoeven meer uren zonneschijn. Plant ze altijd in de volle zon. Bij een zomer met weinig zonuren kan hun bloei matig zijn of zelfs geheel achterwege blijven.

Het bepalen van de plantdiepte voor waterlelies is duidelijk geen exacte wetenschap. Vooreerst is er de ruime marge:

Nymphaea ‘Odorata Alba’ –
waterlelie, zonnekind  6-9  –
hagelwit
-30/-80

Plantdiepte -30/-80, dwz. je kan deze waterlelie dus planten op een diepte tussen 30 en 100 cm onder het wateroppervlak. Een marge van 70 cm.

plantdiepte-vijverplanten1

Anderzijds, sla er 10 naslagwerken op na, en je zal verschillen in de voorgeschreven plantdiepte kunnen aantreffen, tot 20 cm verschil. De aangegeven plantdieptes zijn dus een gemiddelde, een richtcijfer.

Voorzichtigheidshalve kunnen we toch stellen :

– zeer grote sterk groeiende waterlelies op 40-120 cm waterdiepte
– grote waterlelies op 30-70 cm waterdiepte
– middelgrote waterlelies op 25-50 cm waterdiepte
– kleine waterlelies op 20-35 cm waterdiepte en
– kleine miniwaterlelies op 10-25 cm waterdiepte

Over het algemeen kunnen kleinbloemige cv’s, dus minder sterk groeiende soorten, minder diep worden aangeplant, zoals ook blijkt uit onderstaande tabel. De benaming PYGMAEA slaat op DWERG.

Waterlelies en snoekkruid kweken

Uit onderzoek blijkt dat waterlelies het best onder glas groeien als de planten in 100 % klei staan en bemest worden met 3 kg Osmocote (5-6 maanden), per m³ grond.

In de buitenteelt groeien snoekkruid en zwanebloem ook het best in potgrond van 100 % klei, echter met 4 kg langzaamwerkende meststof.

Verder bleek dat algen en kroos goed groeien als de fosfaatgehalte hoger dan 0,15 mg en het stikstofgehalte hoger dan 2 mg , per liter bedroeg.