Hoenders – kamhoenders – kippen

Hoenders

https://nl.wikipedia.org/wiki/Gallus_(geslacht)

 kamhoenders

kip

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kip_(vogel)

http://www.kippenencyclopedie.nl/php/index.php?title=Categorie:Kippenrassen

 

Onze kippen:

Vrouwtjes kip Hen
Mannetjes kip Haan
Baby kip Kuiken

DSCF3159

Kippen moeten een goed nachthok hebben waar ze voor de regen, wind,… kunnen schuilen. Dat hok kan van spiksplinternieuw hout gemaakt zijn, maar even goed uit sloophout. Zolang het er maar niet binnen regent en het er niet in tocht. Want tocht en vocht zijn een funnest voor kipjes. Er moet natuurlijk wel genoeg ventilatie zijn, want anders begint het te stinken en dat is ook de bedoeling niet. Hou er rekening mee dat het hok regelmatig schoongemaakt moet worden en dat het schoon houden gemakkelijk kan verlopen.

Er zijn enkele basis regels die je in acht moet nemen voordat je een hok bouwt of koopt. Per m² kan je 3 grote kippen of 5 krielen huisvesten in je nachthok. Dat is natuurlijk relatief, want 5 Hollandse krielen zullen minder plaats in nemen dan 5 Brahma krielen. Dus hou er rekening mee dat als je een ‘groter’ krielras neemt deze meer plaats nodig hebben.

Zitstok

Bijna alle kippenrassen slapen het liefst op een stok, behalve Zijdehoenders, die slapen liever lekker gezellig tegen elkaar op de vloer van het nachthok. De zitstok moet aan de bovenkant afgerond zijn, zodat de kippen hun poten niet kunnen verwonden en hun nagels niet overvloedig groeien. De hoogte waarop je de zitstok bevestigt is afhankelijk van het ras tussen de 25 en de 80 cm. Het hangt er dus vanaf welk ras je hebt. Zware rassen kunnen niet goed vliegen of springen en zullen dus veel gelukkiger zijn met een zitstok waar ze gemakkelijk op kunnen stappen. Als je kippen hebt die kunnen vliegen kun je de zitstok gerust wat hoger hangen. Per kip moet je op zo’n 15 tot 20 centimeter zitstok-ruimte rekenen, reken dit eerder iets ruimer dan krapper. Let op dat er geen spleten in de zitstok zitten, want daardoor maak je het een bloedluizen paradijs. En die rotbeesten kun je beter vermijden.

Dit is de ideale zitstok. (de afbeelding is afkomstig van Kippenonline, en Loex heeft het zelf getekend, als dat geen applaus waard is ) De breedte van de kipstok is afhankelijk van het ras, de bedoeling is dat de kip de tenen kan krommen zoals op de tekening is te zien.

Mestplank

Een veelgestelde vraag is: ‘Wel of geen mestplank?’. Het antwoord daarop is: het hoeft niet, maar het is gemakkelijk om zo je hok proper te houden. Hoe ziet zo’n mestplank er dan uit?? Het is gewoon een plankje dat je op zo’n 20-30 centimeter onder de zitstok bevestigt. De mestplank maak je natuurlijk net zo lang als de zitstok en vijf cm breder dan de afstand van de achterwand tot de zitstok, zodat alle mest hierop terecht komt. Legnest De kippen moeten natuurlijk ook een plekje hebben waar ze rustig hun ei kunnen leggen. Daarom zorgen we dat er legnesten aanwezig zijn in het nachthok. We kunnen deze het best plaatsen op het donkerste hoekje in het nachthok, want dat vinden de kippen natuurlijk super. Vergeet wel niet dat je alle dagen de legnesten moet leeg maken, en dat het op een gemakkelijke, efficiente manier moet gebeuren. Zo kun je de legnesten aan de buitenkant maken (zie foto), zodat je de eieren er gemakkelijk kan uit halen

Ongedierte vermijden

Je moet zorgen dat het hok goed beschermd is tegen allerlei ongedierte zoals ratten en muizen. Je maakt het hok best op een goede fundering. Daardoor kunnen de ratten en muizen niet via de vloer binnen dringen in het kippenhok.

Hok op poten

Als het hok op poten staat moet je de ingang bereikbaar maken met een loopplankje. Dat plankje mag niet te steil zijn want anders zullen de kippen er niet gemakkelijk op geraken. Ook zorg je voor enkele steunelementen op dat plankje met een onderlinge afstand van ca 10 cm.

Ingang

De grootte van de ingang is afhankelijk van het ras. Het is logisch dat de Belgische kriel een kleinere toegang nodig heeft dan de Mechelse Koekoek. Maar als basisafmeting hebben we 30 cm hoog en 20 cm breed. Zorg dat je het nachthok volledig kan afsluiten, zodat er ’s nachts geen bezoek van ongewenste gasten zoals vossen etc mogelijk is.

Zelf een hok bouwen

Als je besluit zelf een hok te bouwen, kun je best eerst een beetje rondkijken op het internet naar enkele voorbeelden, alvorens een plan te maken. Dan heb je een idee hoe het er uit moet gaan zien. Als je dan rekening houdt met bovenstaande informatie wordt het zeker en vast een hok waar de kippen zich gaan thuis voelen.

Belangrijk is dat je het gehele hok in elkaar schroeft in plaats van spijkert of op zijn minst als ondersteuning van de spijkers schroeven gebruikt. Met een (geleende) accuschroevendraaier of boormachine met schroefbit ben je zo klaar… Een vos trekt een (vooral een wat ouder) hok dat gespijkerd is uit elkaar.

De plaatsing van het hok

De plaatsing van het hok is ook zeer belangrijk. Het hok wordt geplaatst met de opening naar het Zuidoosten, zodat invallende regen en wind de minste kans krijgen. Als je dan nog eens een afdakje maakt voor de uitgang, heb je zeker geen last van invallende regen en je kunt er gemakkelijk de voedingsbakken en drinkbakken onder kwijt.

De REN Overdekt of niet??

Kippen hebben natuurlijk meer nodig dan een nachthok alleen. Er moet ook de mogelijkheid zijn tot een uitloop. De ren kan zowel overdekt zijn als niet. Het hang er vanaf welke kipjes je hebt. Vliegerige rassen kun je het best in hun ren houden door die te overdekken. Als je de ren niet overdekt, moet je kijken hoe hoog de kippen kunnen vliegen, en zorgen dat de omheining een goede hoogte heeft. Als je later kuikens wilt houden in de ren, kun je die het best ook overdekken in verband met roofvogels, kauwen en katten. Als je een ruime of grote ren hebt, is het beter om een klein gedeelte van de overkapping echt te overdekken, denk hierbij bijvoorbeeld aan (transparante) golfplaten, en de rest van de ren te overdekken met goede netten. Indien u geen afdak boven de ren heeft, zou er eigenlijk altijd in de ren ergens een afdakje moeten zijn waar kippen kunnen schuilen, het beste is om minimaal 2 kanten onder dit afdakje dicht te maken zodat die windvrij is.

 Afrastering

Het liefst zouden we alle kippen natuurlijk vrij laten lopen, maar ja dat kan niet altijd, dus als je een ren bouwt, hou dan rekening met het feit dat kippen graag bewegen; de meeste kippen vliegen en springen graag, dus de hoogte van een ren zou zeker tussen de 1.50 en 2.00 meter moeten liggen. De ren kan je afrasteren met allerlei materiaal, maar het gemakkelijkst is gewoon kippengaas. Als u kiest voor een ren die aan de bovenkant open is, zorg er dan voor dat aan de bovenkant van het gaas geen balkjes of latjes zijn, kippen hebben de neiging hier op te springen en kunnen dan zo de ren uit. Hier volgt nog een tip

Opsomer om het gaas onderaan dicht te maken. Dit gaat eenvoudig met twee rijen bakstenen, één aan de binnenkant en één aan de buitenkant. Dit is handig om alles goed sluitend te maken om te vermijden dat kuikentjes buiten de ren komen of om andere dieren erbuiten te houden.

Hoeveel ruimte is nodig per kip in de ren?

Vaak worden er afmetingen gegeven die minimaal nodig zijn om kippen te houden. We noemen het hier op het forum de zgn ‘bolknaknorm’. Volgens de bolknaknorm kan je per m² 1 groothoender of 2 krielen houden. Dit zijn echter de afmetingen waarop een fokker zijn dieren houdt tijdens het fokseizoen. Dit kan voor een heel korte periode, maar is zeker niet geschikt voor een permanente behuizing van uw dieren. Bedenk daarbij ook dat tegenwoordig heel veel kippen die bedrijfsmatig gehouden worden al 4 m² uitloop per kip hebben!

Het is heel belangrijk om te kijken hoeveel uur de kippen in de ren verblijven, veel mensen laten hun dieren overdag of alleen in de middag lekker in de tuin lopen. Als u een mooie grote tuin hebt, en de dieren lopen eigenlijk de gehele dag buiten, dan is een minimale ren eigenlijk voldoende. Zitten de dieren door allerlei redenen gewoon de hele dag in de ren, dan moet er toch naar een ruimere ren worden uit gekeken.

Wat we ook niet mogen vergeten is dat in het geval van het houden van een haan, er maximaal 4 kippen bijgezet worden.

De maten hieronder zijn een richtlijn om uit te rekenen hoeveel dieren je op een bepaald aantal vierkante meters kan houden. Voor de ruimte van de ren gaan wij uit van 3 maten dieren, namelijk echte kriel, middenklasse en hoenders. Dit is beter dan krielen en hoenders, omdat er krielen zijn, die net zo groot zijn als bepaalde hoenders. Er is een minimum ruimte welke dieren nodig hebben, een gewenste ruimte, en er is een optimale ruimte. De optimale ruimte is zo groot, dat er zelfs gewoon gras in de ren kan groeien. De optimale ruimte vergt ook het minste onderhoud.

De oppervlaktes zijn.

Voor krielen:

Dieren van ongeveer 500gr— tot 750gr

Minimaal

Voor het eerste dier: 3m², voor het tweede dier 2m², en voor elk extra dier 1m²

Gewenst

Voor het eerste dier 4m², voor het tweede dier 3m² en voor elk extra dier 2m²

Optimaal

Voor het eerste dier 6m², voor het tweede dier 4m² en voor elk extra dier 3m²

Voor de middenklasse:

Dieren van 750 gr tot 1500 gr

Minimaal

Voor het eerste dier 4m², voor het tweede dier 3m² en voor elk extra dier 2m² Gewenst Voor het eerste dier 6m², voor het tweede dier 4m² en voor elk extra dier 3m²

Optimaal

Voor het eerste dier 10m², voor het tweede dier 7m² en voor elk extra dier 5m² Voor de hoenders:

Minimaal

Voor het eerste dier 6m², voor het tweede dier 4m² en voor elk extra dier 3m²

Gewenst

Voor het eerste dier 10m², voor het tweede dier 8m² en voor elk extra dier 6m²

Optimaal

Voor het eerste dier 15m², voor het tweede dier 12m² en voor elk extra dier 10m²

 

Voeding

 

Een alleseter

Kippen zijn alleseters. Wanneer ze een vrije uitloop hebben, eten ze zowel zaden en bessen als insecten, wormpjes, slakjes en groenvoer. Afhankelijk van het seizoen en wat voorhanden is, kunnen de dieren zelf bepalen wat ze nodig hebben naast het voer dat ze van hun verzorger krijgen. Worden kippen als huisdier in een hok met ren gehouden, dan kunnen ze niet zelf hun voedsel bij elkaar scharrelen. Het is dan aan de eigenaar om ze een verantwoorde, uitgebalanceerde voeding voor te schotelen. ‘Verantwoord’ houdt niet alleen in dat de voeding compleet moet zijn, maar ook dat de kwaliteit ervan goed moet zijn. Een in het wild levend hoen zal uit zichzelf geen bedorven voedsel eten. Dit dier weet instinctief wat wel en niet (nog) eetbaar is. Onze gedomesticeerde kip echter staat vrij ver af van zijn wilde soortgenoten, en mist dit instinct of heeft het slechts nog in beperkte mate. Ook verveling kan er de oorzaak van zijn dat kippen aan voedsel beginnen te pikken dat niet geschikt of zelfs ronduit schadelijk voor ze is.

Aanschaf en bewaren van voer

Bewaar graanvoer en pluimveekorrel of -meel altijd in een goed gesloten tonnetje in een droge, koele ruimte. Laat de voerton nooit openstaan, want dan komt er stof in het voer, lopen de vitaminen sneller terug en komt er bovendien ongedierte op af. Deze ongenode gasten veroorzaken niet alleen een hoger voerrekening, maar ook vervuilen ze het voer zeer sterk met hun uitwerpselen. Als de kippen dit vervuilde voer opnemen, ontstaan er niet zelden klachten in het darmkanaal. Wat u namelijk niet kunt zien, is de kwaliteit van de vitaminen die het voer bevat. Hoe ouder het voer is, hoe lager het vitaminegehalte zal zijn.

Als vuistregel geldt dat het voer binnen de drie maanden na de productiedatum verbruikt moet zijn

Complete voeding

Kant- en klaar kippenvoer is er in korrel- en meelvorm. In het pluimvee- oflegmeel zitten dezelfde voedingsstoffen als in de korrelvorm; het is alleen niet in een korrel- of staafjesvorm geperst. Het meel kan droog gegeven worden, en heeft als voordeel dat de dieren veel meer moeten bewegen om eenzelfde hoeveelheid voedsel binnen te krijgen dan met geperste blokjes. Ze moeten werken voor hun eten en vervetten daardoor minder snel.

Een voordeel van klant- en- klare geperste korrels ten opzichte van gemengd graan is dat de kippen niet de lekkerste voerbestanddelen uit kunnen kiezen. Ze krijgen dus alle benodigde stoffen binnen. Voor hoenders met baarden en kuiven is korrelvoer geschikter dan meel. Dat blijft namelijk gemakkelijk aan hun baard of kuif plakken, zeker als deze nat van de regen is. De hokgenoten zijn nieuwsgierig naar deze wandelende voedselbron en zullen in de vervuilde kuif of baard gaan pikken. Het gevolg is beschadiging van de kuif of baard.

Graanvoer

Gemengd graan bevat doorgaans tarwe, haver, maïs en gerst, soms aangevuld met kleine zonnebloempitten. Geef dit als bijvoeding, niet als basisvoer. Hebben de kippen weinig ruimte en weinig te doen, dan kunnen ze snel te dik worden wanneer ze te veel graan (bij)gevoerd krijgen. U kunt wel uitsluitend gemengd graan geven aan een broedse kip waarvan het de bedoeling is dat ze haar eieren uitbroedt. Het kant- en- klare kippenvoer is calciumrijker en stimuleert mogelijk de leg. Een bijkomend voordeel van graan voeren aan een broedse kip is dat haar ontlasting droger wordt. Hierdoor zal de kip haar broedeieren niet zo snel vervuilen.

Hoeveelheden

Het is niet eenvoudig aan te geven hoeveel compleet voer kippen precies nodig hebben. Dit is afhankelijk van hun grootte, de mate waarin ze belast worden(bezigheid, broedsheid, leggen) en de omgevingstemperatuur. In de winter heeft een kip meer voeding nodig om de lichaamstemperatuur op peil te houden dan tijdens een warme zomer. Volwassen kippen eten gemiddeld 30 tot 100 gram per dag. Lopen uw dieren rond, dan is beperkt bijvoeren het advies U kunt uw loslopende hoenders hun voer het best tegen de avond geven, in het nachthok. U lokt ze op deze wijze naar een plaats waar ze veilig kunnen slapen. Indien de kippen in een hok leven, moet je ervoor zorgen dat ze de gehele dag de beschikking hebben over graan. Ook dient het water dagelijks ververst te worden.

Kuikenvoer

Geef kuikens speciaal voor kuikens gemaakt volledig meel- of korrelvoer, met daarnaast wat kuikenzaad. Dit is een mengsel van verschillende granen en zaden, dat fijner is gemaakt omdat kuikens evenals kleine krielkipjes uiteraard minder grote korrels en zaden kunnen opnemen. Op een leeftijd van circa 6 weken krijgen de kuikens, die inmiddels al in de veren zitten, een opfokvoer voor grotere kuikens. Dit opfokvoer kunt u ht beste blijven voeren tot de hennetjes hun eerste eieren leggen, als ze een maand of vijf, zes zijn. Pas dan kunnen de dieren gewoon legvoer te eten krijgen Wanneer u wilt gaan fokken, kunt u het beste speciaal voer geven voor foktomen. Dit voer is wat anders van samenstelling dan normale complete voeding.

Groenvoer

Naast een volledig voer hebben kippen behoefte aan wat vers groenvoer. Hiervan kunt u de dieren dagelijks wat geven, het liefst zo gevarieerd mogelijk. U kunt het groenvoer zelf kweken in uw tuin, gewoon kopen in de winkel of uit de natuur halen. Let er in het laatste wel op dat u geen groenvoer meeneemt van plaatsen waar het mogelijk vervuild kan zijn door uitlaatgassen, bestrijdingsmiddelen en neerslag van zware industrieën Uiteraard geeft u enkel groenvoer aan uw dieren dat vers is. Blijft er wat in het verblijf liggen, haal dat dan dezelfde dag nog weg. Dit is niet alleen verstandig met het oog op de gezondheid van uw kippen: als er voer blijft liggen, trekt dit ook ongedierte aan.

Geschikt groenvoer: bessen, zoals bramen, frambozen groenten, zoals sla, broccoli en wortel, loof van uien en bieslook kruiden, zoals weegbree, jonge brandnetel, vogelmuur, herderstasje, paardebloem fruit, zoals appel en peer Drinkwater

Drinkwater is onontbeerlijk voor elke kip en zeker voor een hen die aan de leg is. Een ei bestaat voor een groot deel uit water en dat water mot de hen ook kunnen opnemen, naast het water dat ze voor haar eigen lichaam nodig heeft. Al wanneer een hen slechts een enkele dag niet heeft kunnen drinken, kan haar eierproducte voor een langere periode stoppen. Het drinkwater dat u geeft, moet geregeld ververst worden.

Voeding tijdens de rui

De rui is een ware aanslag op de gezondheid van de kip. De kam en kinlellen worden kleiner en de kop wordt bleek. Voor de opbouw van het nieuwe verenpak is veel energie en veel eiwit nodig. Het is dan verstandig de kippen in de ruiperiode wat anders te voeren dan in de legperiode. Er is een zogenaamd onderhoudsvoer in de handel, dat tijdens de rui geschikter is dan het normale legvoer.Naast de jaarlijks terugkerende rui, die in de late zomer- en/of herfstmaanden plaatsvindt, kunnen de kippen ook last hebben van nekrui. Deze rui beperkt zich tot het wisselen van de nekveren en treedt vaak op als jonge hennen net aan de leg zijn. Het nadeel van deze rui is dat de hennen stoppen met leggen. De oorzaak van deze nekrui is dat de hennen te vroeg zijn gaan leggen.

Voortplanting

Foktomen

Als u nageslacht van uw eigen kippen wilt, zult u een foktoom met veelbelovende dieren moeten samenstellen. Een foktoom bestaat meestal uit meerdere hennen en een enkele haan. Er worden meerdere hennen bij een haan gehouden, omdat een haan meerdere keren per dag met een hen paart. Dit heet ‘treden’. Wordt er een enkele hen bij één haan gehouden heeft ze zeker bij een actieve haan soms ‘geen leven’ Hoeveel hennen u maximaal bij de haan kunt houden, is afhankelijk van het ras dat u hebt. Bij rustige rassen, zoals Orpingtons, kunt u twee tot vijf hennen nemen en bij erg actieve en slanke rassen kunt u een haan met tien hennen samen houden. Sommige hanen zijn zo fel in het treden van de hennen dat ze de veren van de hen op haar kop en rug beschadigen. Aan de kopveren heeft de haan houvast en met zijn poten staat hij tijdens de paring op de zadelveren van de hen.

Leeftijden

Kies als u wilt fokken in elk geval altijd hennen die minimaal één jaar oud zijn en dus volledig volwassen. Hanen zijn goed vruchtbaar vanaf een leeftijd van 7 maanden, en laten zich op die leeftijd niet meer domineren door de hennen. Zowel hanen als hennen zijn op een leeftijd van 5 tot 6 jaar goed vruchtbaar, al neemt het aantal eieren dat de hen legt per jaar wat af. Over het algemeen is het zo dat de lichtere rassen van het landhoentype langer in de fokkerij gebruikt kunnen worden dan de zware rassen

Bevruchting

Zodra u de foktoom hebt samengesteld, zijn de eieren die de hennen leggen meestal nog niet direct bevrucht. De dieren hebben tijd nodig om aan elkaar te wennen.. Lang niet elke hen accepteert direct een vreemde haan. Een korte periode van aan elkaar wennen is dan ook noodzakelijk. Laat de dieren zoveel mogelijk met rust en geef ze een goede verzorging en voeding. Als u zich hieraan houdt, is het zeer waarschijnlijk dat na ongeveer 2 weken vrijwel alle eitjes die uw hennen leggen ook daadwerkelijk bevrucht zijn door de haan, mits de haan vruchtbaar is.

Onvruchtbaarheid bij hanen van een of enkele jaren oud is meestal van tijdelijke aard. Het probleem kan simpelweg zijn dat de haan te dik is en dus niet de goede conditie heeft. Ook de tijd van het jaar speelt een rol. Sommige hanen en met name de oudere hanen worden pas vruchtbaar als het voorjaar goed in de lucht zit. In de wintermaanden laten ze het afweten.

Bevruchting vindt bij kippen plaats doordat de dieren hun geslachtsopeningen (cloaca’s) tegen elkaar houden. De haan springt hiervoor op de hen en houdt zich meestal met zijn snavel vast aan de nek van de hen. Daarom zijn hennen die veel getreden worden ook vaak wat kalig in de nek. Beide dieren drukken hun staartveren vervolgens opzij, zodat de geslachtsopeningen tegen elkaar gedrukt kunnen worden en het zaad kan worden opgenomen. Eén enkele ‘treding’ kan vele eieren bevruchten: het zaad kan langer dan 10 dagen in leven blijven. Dit houdt in dat een hen, nadat ze gescheiden is van de haan, nog minstens 10 dagen lang eieren kan leggen die bevrucht zijn.

Broedsheid

Een broedse kip is te herkennen aan de volgende ‘symptomen’

De hen blijft lang op het nest zitten, soms komt ze er niet meer af. Bij aanvang van de broedperiode hebben de kop en de kam nog een frisse rode kleur, later verbleken ze De buik wordt kaal De hen maakt ‘klokkende’ of ‘klagende’ geluiden De hen wordt meestal minder sociaal en kan een dreighouding aannemen naar andere hennen of agressief worden ten opzichte van de verzorger

Broedeieren

Zodra u bemerkt dat uw hennen broeds beginnen te worden, of wellicht al eerder, kunt u de eieren die uw hennen gelegd hebben, gaan verzamelen. Dit zijn de bevruchte broedeieren, die u straks, als één of meer hennen goed broeds zijn en niet meer van hun legnest af komen, onder de hennen kunt leggen.

Niet geschikte broedeieren: eieren die afwijken van een normale vorm erg zware eieren, die mogelijk twee dooiers bevatten eieren met een verdikte rand op de schaal een schaal die er gemarmerd uitziet

Was de eieren niet! Door ze te wassen verwijdert u namelijk het beschermende laagje dat zich van nature aan de buitenkant van de schaal bevindt.Hierdoor krijgen bacteriën de kans het ei binnen te dringen, waarmee de kans op afsterven van het jonge leven in het ei vergroot wordt.

U kunt de eieren het best merken. Zo weet u precies van wanneer de eieren zijn en als u de eieren bewaart uit verschillende foktomen, van welke dieren de eieren afkomstig zijn. Gebruik voor het merken altijd een potlood. Ander schrijfgerei kan giftig zijn en vanwege de poreuse schaal kan dit zijn weerslag hebben op het kuiken in wording.

Bewaar de broedeieren bij een temperatuur van ongeveer 12 °C op een plaats waar de luchtvochtigheid niet te laag is en zorg ervoor dat ze elke dag een andere posite hebben. Een koele kelder is de ideale bewaarplaats

Door de eieren te draaien voorkomt u dat de dooier naar een kant toe zakt, waardoor het kuiken zich onmogelijk normaal zou kunnen ontwikkelen. Draaien doet u over de lengteas. Op dag één staan de eitjes op hun punt in het rek of in de doosjes en de volgende dag staan ze met de punt naar boven. Op deze wijze kunt u de eieren tot 14 dagen bewaren, daarna loopt de levenskracht van de kiemcellen sterk terug.

Haan of hen?

Het verschil tussen hanen en hennen is bij eendagskuikens, voor iemand die daar geen opleiding voor heeft gehad, niet te zien. Pas als de dieren opgroeien, ontstaan er uiterlijke verschillen. De hanen hebben vaak een wat hoger gedragen staartje en soms zijn ze ietsje groter dan de hennen. Ga terug naar thema’s De leg

Waarom legt een kip eieren?

Kippen, sommige kwartels en een aantal gedomesticeerde ganzen- en eendenrassen hebben een merkwaardige eigenschap. Ze willen zich voortplanten en leggen dus eieren, ook als er geen mannelijk dier aanwezig is. Bovendien blijft het eieren leggen bij de gemiddelde kip niet beperkt tot in een bepaald seizoen, zoals bij andere vogels. Dit fenomeen berust op een erfelijke factor. De eigenschap om enkel eieren te leggen als er gepaard is, in de voortplantingsperiode, is in de loop van de tijd min of meer ‘eruit gefokt’. Dit is het gevolg van doelgerichte selectie.

Over de kip en het ei

Al bij de geboorte heeft een hennenkuiken in de aanleg een aantal eicellen(dooiers in aanleg) in haar eierstokken. Het aantal eicellen staat gelijk met het maximale aantal eieren dat de hen in haar hele leven kan produceren. Wanneer en in welk tempo de eicellen gebruikt worden voor de vorming van een ei, hangt sterk af van onder meer het ras, de voeding, de hygiëne en de huisvesting.

Hennen kunnen vaak al eieren leggen als ze pas vier of vijf maanden oud zijn. Van hennen van die leeftijd wordt vaak gezegd dat ze ‘tegen de leg aan zitten’ De kopversierselen worden dan wat groter en ze worden roder van kleur. Een andere opvallende eigenschap van een hen ‘tegen de leg’ is dat ze gaat ‘praten’. Dit wordt zo genoemd, omdat de hennen heel zachtjes geluiden produceren die het meest doen denken aan binnensmonds babbelen.

De meeste eieren legt de hen in het eerste legseizoen. Na het legseizoen vernieuwt ze haar verenpak en begint ze opnieuw te leggen. In haar tweede legseizoen legt een hen minder eieren, maar deze zijn doorgaans groter dan de eieren van het eerste legseizoen. Wanneer het aantal eieren vermenigvuldigd wordt met het gewicht ervan, blijkt dat het aantal kilo’s eieren die een hen per seizoen legt, ongeveer gelijk blijft. Van zodra een kip vijf of zes jaar oud is, zal ze veel minder tot helemaal geen eieren meer leggen. Zijn de eicellen, die elke hen in aanleg heeft verbruikt, dan is het ook gedaan met de leg.

De leg stimuleren

De meeste kippen leggen het merendeel van hun eieren in de lente en de zomer. Echte legkippen leggen ook in de winter door. Maar doorgaans is de eierproductie in de winter een stuk lager. Dit wordt in beperkte mate veroorzaakt door de omgevingstemperatuur. De hoofdreden is dat er minder lichturen zijn in herfst en winter. Het doorleggen in de winter kunt u dan ook heel gemakkelijk stimuleren door het aantal lichturen te verlengen door kunstlicht. Als u in de late herfst en in de winter de daglengte op minimaal tien uur brengt, bent u bij de meeste legrassen verzekerd van eieren in de wintermaanden. De zogenaamde ‘legkorrel’ stimuleert ook de leg

Bevrucht of onbevrucht?

Is er een haan bij uw kippen, dan is de kans groot dat de eieren die u raapt, bevrucht zijn. Wanneer u de eieren echter raapt op de dag dat ze gelegd zijn en ze dus niet zijn bebroed, is er geen enkel verschil te zien of te proeven tussen een bevrucht en een onbevrucht ei. Bevruchte eieren kunt u dus gewoon eten, ook nog enkele weken na het rapen. Pas als een bevrucht ei daadwerkelijk wordt bebroed door een broedse kip, zal het zich razendsnel ontwikkelen en ontstaan er binnen een paar dagen al bloedvaatjes over de dooier. Soms treft u in een ei een klein beetje bloed aan. Dit zegt echter niets over het feit of een ei al dan niet bevrucht is. Deze bloedspikkeltjes kunnen ontstaan als er een bloedvaatje knapt in de eierstokken van de hen. Als dit gebeurt juist wanneer er een eicel wordt afgegeven, dan is de kans aanwezig dat er een beetje bloed in het ei wordt ingesloten.

Opheffen van broedsheid

Kippen die broeds zijn, blijven op hun eieren zitten en ze houden gedurende deze periode op met leggen. Als het niet de bedoeling is dat uw hen de eitjes uitbroedt, is de broedsheid ongewenst. Een aantal rassen staat erom bekend dat ze om de haverklap broeds zijn; andere zijn het vrijwel nooit. De broedsheid houdt doorgaans drie weken aan, maar kan bij hardnekkige hennen langer duren als de (onbevruchte) eieren niet uitkomen. In de broedse periode eten veel hennen niet of nauwelijks. Een broedse hen bewaakt haar eieren meestal furieus, zodat het soms lastig is om de eieren bij haar vandaan te halen.

Het beste kunt u haar van haar eieren afhalen en haar enkele dagen in een aparte ruimte, waar geen enkele broedgelegenheid is, laten ‘afkoelen’. Als u ook nog zorgt voor wat gezelschap in de vorm van een haan of een andere hen, dan is het meestal voorlopig weer even gedaan met de broedsheid

Eieren pikken

Wanneer een hen eenmaal heeft geproefd van een eitje, is de kans groot dat ze de smaak ervan zo waardeert dat ze in het vervolg elk versgelegd ei kapot pikt om de inhoud te kunnen opeten. Dit gedrag kunt u beter voorkomen dan genezen. Elke dag eieren rapen voorkomt dat er per ongeluk eentje kapot getrapt wordt of uit een legnest valt.

Wat kan je doen? werken met valnesten: hebben dubbele bodem, de eerste bodem loopt schuin naar achteren af, maar loopt niet tot de achterwand door. Hierdoor rolt het pasgelegde ei naar achteren en valt een paar centimeter naar beneden. De tweede bodem is bekleed met een zacht materiaal, waardoor het ei niet kapot valt.

Afwijkende eieren

Het kan voorkomen dat u een ei in hok vindt dat afwijkt van de normale eieren. Meestal is dat een teken van gebrekkige voeding, maar niet altijd. Een zogenaamd windei bijvoorbeeld is een ei met vlies, maar zonder schaal. Behoorlijk wat hennen die net zijn gaan leggen, willen wel eens zo’n ei produceren. Ook het laatste ei aan het einde van een legperiode, wil nog wel eens een windei zijn.

Over een accidenteel vreemd ei hoeft u zich geen zorgen te maken. Komt dit echter vaker voor, of betreft het eieren die gelegd worden door een hen waarvan de eierproductie al volop op gang is, dan zijn er verschillende oorzaken mogelijk.

Er kan sprake zijn van een kalktekort, oplossing is bijvoeren van grit Een ontsteking aan de eileider kan ook de boosdoener zijn, hieran val niets te doen Eieren met een extreem zachte schaal kunnen ook voortkomen uit een hen die te weinig calcium kan opnemen het dier staat bloot aan teveel stress eieren met dubbele dooiers kunnen ontstaan als er in plaats van één twee eidooiers zijn vrijgekomen uit de eileider. Dit fenomeen komt geregeld voor en is niet van invloed op de smaak of kwaliteit van het ei.

Ziektes Luizen

Wat zien we? Deze zijn zichtbaar met het blote oog en met een loep erbij kan je 6 pootjes ontdekken. Er zijn verschillende soorten (bruinelichaamsluis, veerluis, donsluis, goniodes, vleugelluis en kippenkopluis), elke soort bevindt zich op een bepaalde plaats bij de kip.

Symptomen: De luizen overleven maar kort buiten de kip, zij kunnen niet overstappen op de mens.

Behandeling: De behandeling moet voornamelijk gericht zijn op de kip en niet op de omgeveing. Luizen veroorzaken kaalheid, jeuk, onrust en ventueel bloedarmoede bij de kippen. Na circa 3 weken behandeling herhalen.

Vlooien

Wat zien we? Ook vlooien zjin met het blote oog zichtbaar en bezitten 6 pootjes, zij kunnen hoog springen. Vlooien kunnen overstappen op andere dieren en mensen.

Symptomen: De kippen kunnen ernstige bloedarmoede krijgen van vlooien en hieraan doodgaan.

Behandeling: De behandeling moet gericht zijn op de omgeving omdat het grootste deel van hun leven daar plaats vindt. Verwijder alles uit het hok en behandel het hok en de kippen met een ectoparasiticum. Herhaal de behandeling na een paar weken, vlooieneieren en – poppen zijn namelijk ongevoelig voor het bestrijdingsmiddel. Vooral in de zomer zijn er soms grote uitbraken.

Rode bloedluis

Wat zien we? Is geen echte ‘luis’ maar een mijt. Met het blote oog zichtbaar, heeft 8 pootjes en verschuilt zich overdag in het hok. ’s Nachts zitten ze op de kippen en voeden zich met hun bloed.

Symptomen: De rode bloedluis kan wel 8 maanden zonder bloed overleven en kan overstappen op andere dieren en de mens. Soms is er een speciale geur in het hok en is er een zilvergrijze aanslag van lege huidjes van de mijten.

Behandeling: Het behandelen van de omgeving is heel belangrijk. Preventief kan je het hok witkalken. Bij warm weer, de kip om de 5 dagen behandelen en bij koel weer om de 12 dagen.

Ornithonyssus Sylviarum

Wat zien we? Ook met het blote oog zichtbaar, 8 pootjes en deze mijt bevindt zich op de kip. Rond de cloaca legt de mijt zijn eieren, hierdoor zien de veren er vies uit.

Symptomen: De mijt kan 6 weken zonder bloed overleven en kan overstappen op andere dieren en de mens. Kan in grote aantallen aanwezig zijn, voornamelijk in de winter. Zij veroorzaken bloedarmoede bij de kip. Eveneens overbrengers van : vogelcholera, pseudovogelpest en pokkendifterie;

Behandeling: We bestrijden dit met een goed werkend pluimveeinsectenpoeder en ook de legnesten en het strooisel zullen we moeten behandelen.

Kalkpootmijt

Wat zien we? Kunnen niet gezien worden met het blote oog. Nestelt zich tussen de schubben en boort ”gangen”. Buiten de kip blijven zij maximaal 15 dagen in leven.

Symptomen: Veroorzaakt kreupelheid, opgezette en dikke poten. Behalve de poten kunnen ook de kam en de lellen aangetast worden.

Behandeling: De poten zijn vaak tot bloedens beschadigd. Met groene zeep, garagezeep of olie de korsten voorzichtig verweken. Zoveel mogelijk voorzichtig verwijderen en dan het ectoparasiticum erop. Herhaal dit na 3 weken.

Wormen

Wat zien we? Spoelwormen, lint-, haar- of draadwormen

Symptomen: Soms in de mest aanwezig. Diarree, vermagering, matheid

Behandeling: anti- wormmiddel. De mest is besmettelijk, kijk uit voor herbesmetting en maak alles goed schoon. Probeer preventief 2 maal per jaar te ontwormen, bv in september en maart. Ontwormingsmiddelen zijn te koop in poedervorm, die kan je mengen met meel, of als oplosmiddel voor in het drinkwater.

Aspergillose

Oorzaak: Schimmel, gewoonlijk uit beschimmeld strooisel of voedsel

Symptomen: Snelle ademhaling, snakken naar adem, mogelijk ontstoken oogleden;

Behandeling: Zeer moeilijk. Kip afmaken en het verblijf grondig ontsmetten

Bevroren kammen en lellen

Oorzaak: Strenge kou (vanaf -6 graden), bij het drinken worden de kam en/of lellen nat en bevriezen. Bevroren kammen en lellen treed ook voornamelijk op bij vochtige hokken.

Symptomen: Bevroeren kam en/ of lellen

Behandeling: Aangetaste delen insmeren met een mengsel van 25 ml vaseline, 5ml glycerine en 5 ml terpentine. 2 maal per dag insmeren. Preventief kunnen kam en lellen worden ingesmeerd met vaseline. Dit verschijnsel treedt makkelijker op bij rassen met grote kopversierselen vb. Leghorn,…

Favus of poederkam

Oorzaak: wordt door een schimmel veroorzaakt

Symptomen: Witte poederachtige vlekken op de kam

Behandeling: Een antischimmel zalfje geneest de dieren wel

Coccidiose

Oorzaak: Parasieten richten schade aan in de darmslijmvliezen en de darmwand

Symptomen: Als de kuikens een bloederige diaree krijgen dan wijst dit op coccidiose, veroorzaakt door darmorganismen.

Behandeling: De dierenarts heeft een goed geneesmiddel. Door middel van mestonderzoek is de diagnose aan te tonen. Besmetting loopt via de mest. Door het opfokvoer is een anti- coccidiosemiddel gemengd, dit beschermd meestal voldoende als men het strooisel kurkdroog houdt.

Geneesmiddel: Baycox

Kanibalisme en verenpikken

Oorzaak: Verveling, overbevolking, te wit kunstlicht, te hoge temperatuur, gebrek aan eiwit.

Symptomen: verenpikken

Behandeling: Meer ruimte voor kuikens en/of kippen. Anti- kannibaal en het veranderen van de omstandigheden: Geef de dieren wat te doen door bijvoorbeeld wat groenvoer op te hangen waar ze maar net bijkunnen komen. Grit en gewoon legvoer is belangrijk. Verander te wit kunstlicht in infrarood. Zet de dader ongeveer een week apart, dan komen de anderen tot rust en na terugkomst is de dader vaak rustiger.

Leukose

Oorzaak: Een complex van kankerachtige ziekten

Symptomen: In de lever of in het zenuwstelsel waarbij verlammingsverschijnselen optreden. Kan door het broedei op de kuikens gebracht worden. Het is een jeugdziekte, kippen die ouder zijn dan 4 jaar krijgen de ziekte niet meer. Het is aan te raden dat fokkers die met deze ziekte zitten, alleen fokken met oude dieren.

Behandeling: Het is aan te raden dat fokkers die met deze ziekte zitten, alleen fokken met oude dieren. Hoenders kunnen ziek worden door huisvestingsfouten, door besmet voer of drinkwater of door bodembesmetting.

Marekse verlamming

Oorzaak: Herpes virus. Sommige rassen en stammen zijn hier erg gevoelig voor

Symptomen: Verlamming, kernmerkend is de ”vuistvorming” van de tenen terwijl de poot gestrekt naar achteren of naar voren wijst. De ziekte kan maanden na besmetting pas de kop opsteken;

Behandeling: Geen; Wel kunnen jonge dieren worden ingeënt.

Pokken

Oorzaak: Virus; difterie en pokken zijn twee ziektebeelden die door hetzelfde virus worden veroorzaakt. De pokken komen voornamelijk op de naakte kophuid voor. En bij difterie vormen zich gele vliezen op het slijmvlies van de bek, neus, keelholte, luchtpijp en ogen. Bij difterie is er kans op verstikking van de dieren.

Symptomen: Zwarte wratachtige zwellingen aan de kop en rond de snavel. In de keel een geelgekleurde aanslag.

Behandeling: Dierenarts( onmiddellijk). Preventie is ook mogelijk

Pseudovogelpest

Oorzaak: Virus

Symptomen: Groene ontlasting. Totale verlamming, laten hun kop naar beneden hangen.

Behandeling: Vrijwel alle besmette dieren sterven, geen behandeling mogelijk, alleen preventief inenten. Als dieren naar een tentoonstelling gaan moeten zij ingeënt zijn hiervoor

Snot

Oorzaak: Bacterie

Symptomen: Veel proesten, natte neusgaten, gezwollen ogen. Ademhaling hoorbaar en belemmerd. Als veel kippen dit hebben is er een opvallende geur in het hok

Behandeling: Antibiotica (Baytril)

Verkoudheid

Oorzaak: Sterke temperatuurwisselingen. Tochtig en vochtig hok.

Symptomen: Slijmerige vloeistof uit neusgaten. Af en toe snavel wijd open.

Behandeling: Virusol Bogena door het drinkwater ontsmet de luchtwegen. Eventueel de zieke kip apart zetten in een warm hokje. Neusgaten en ogen afsponzen met 10% boorzuuroplossing als ze vol zitten.

Vogelcholera

Oorzaak: Besmet drinkwater, grond of voedsel

Symptomen: Sufheid, dorst, moeilijke ademhaling, gewichtsverlies, blauwachtige tint van kammen en lellen.

Behandeling: Dierenarts, besmette kip apart zetten. Hok ontsmetten

Vogeltuberculose

Oorzaak: Bacterie. Komt nogal eens voor bij geïmporteerde vogels die pas uit het wild gevangen zijn.

Symptomen: Vermageren, lamheid, zwellen van de gewrichten.

Behandeling: Geen behandeling. Afmaken, hokken ontsmetten, ren uitspitten en grond vervangen.